Konwencja o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej

05 luty 2015
Konwencja została otwarta do podpisu w Stambule w dniu 15 maja 2011 r. Konwencja weszła w życie w dniu 1 sierpnia 2014 r., w maju 2014 r. osiągnięty został bowiem minimalny próg 10 ratyfikacji. Zgodnie ze stanem na 5 lutego 2015 r. Konwencję podpisało 37 z 47 państw Rady Europy (w tym 23 z 28 państw członkowskich UE) a ratyfikowało ją 16 państw (9 państw UE): Albania, Czarnogóra, Portugalia, Turcja, Włochy, Bośnia i Hercegowina, Serbia, Austria, Dania, Hiszpania, Andora, Szwecja, Malta, Monako, Słowenia oraz Francja.
Powodem decyzji o powstaniu konwencji jest zauważenie faktu, że zjawisko przemocy jest związane z płcią. Ofiarami przemocy są najczęściej kobiety; 45% kobiet w UE deklaruje, że co najmniej raz padło ofiarą przemocy ze względu na płeć; 40-45% kobiet doświadczyło molestowania seksualnego w pracy. Szacuje się, że w Europie w wyniku przemocy ze względu na płeć codziennie umiera 7 kobiet. Z przeprowadzonych w 2010 r. badań Eurobarometru wynika, że zjawisko przemocy wobec kobiet jest znane obywatelom (98% procent badanych) i bardzo częste (co czwarta osoba zna kobietę będącą ofiarą przemocy domowej, a co piąta zna sprawcę przemocy)(1).
Większości aktów przemocy wobec kobiet dokonują mężczyźni z bezpośredniego otoczenia ofiar, głównie partnerzy lub byli partnerzy (2)
Na szczeblu europejskim brak było do tej pory dostatecznie szczegółowych postanowień zobowiązujących państwa do podjęcia kompleksowych działań na rzecz zwalczania przemocy wobec kobiet.
Konwencja Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej jest pierwszym aktem prawnym na szczeblu europejskim, który całościowo traktuje sprawę przeciwdziałania i zwalczania przemocy wobec kobiet, a także przemocy domowej.
 
Celem konwencji jest:
- zapobieganie i zwalczanie przemocy wobec kobiet i przemocy domowej,
- eliminacja wszelkich form dyskryminacji kobiet oraz wspieranie równości kobiet i mężczyzn, w tym poprzez wzmocnienie pozycji kobiet,
- stworzenie szeroko zakrojonych strategii na rzecz ochrony i wsparcia wszystkich ofiar przemocy wobec kobiet i przemocy domowej,
- ochrona ofiar przemocy,
- skuteczne ściganie i karanie sprawców przemocy.
 
Kształt postanowień konwencji odzwierciedlają leżące u jej podstaw, wskazane w preambule, założenia, że, m.in.:
- realizacja równouprawnienia kobiet i mężczyzn de jure i de facto stanowi kluczowy element zapobiegania przemocy wobec kobiet,
- przemoc domowa dotyka kobiety w nieproporcjonalnie większym stopniu oraz że mężczyźni mogą również być jej ofiarami,
- przemoc wobec kobiet jest manifestacją nierównego stosunku sił między kobietami a mężczyznami na przestrzeni wieków, który doprowadził do dominacji mężczyzn i dyskryminacji kobiet, a także uniemożliwił pełną poprawę sytuacji kobiet,
- strukturalny charakter przemocy jest uwarunkowany płcią, oraz że przemoc wobec kobiet stanowi jeden z podstawowych mechanizmów społecznych, za pomocą którego kobiety są spychane na podległą wobec mężczyzn pozycję dzieci są ofiarami przemocy domowej, również jako świadkowie przemocy w rodzinie.
 
W preambule Konwencji jaki i w raporcie wyjaśniającym, podkreśla się związek pomiędzy osiąganiem równości płci a eliminacją przemocy wobec kobiet zarówno w prawie jak i w praktyce. Równość płci zmniejsza zagrożenie przemocą, dlatego też zapobieganie przemocy wiąże się z promowaniem równości płci rozumianej jako równość szans kobiet i mężczyzn, solidarne i sprawiedliwe dzielenie się prawami i obowiązkami, zarówno w życiu rodzinnym jak i zawodowym.
Zapobieganie przemocy wobec kobiet to także podejmowanie niezbędnych działań by promować zmianę społecznych i kulturowych wzorców zachowań kobiet i mężczyzn, tak by wykorzenić uprzedzenia, zwyczaje, tradycje oraz inne praktyki oparte na idei niższości kobiet lub na stereotypowym postrzeganiu ról społecznych kobiet i mężczyzn.
 
Konwencja wyraźnie zachęca państwa do stosowania jej postanowień wobec wszystkich ofiar przemocy domowej.
 
(1) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, Opinia. Zwalczanie przemocy domowej wobec kobiet, Bruksela 2012.
(2) Council of Europe Convention on preventing and combating violence against women and domestic violence. Explanatory report