Konkluzja Rady UE ds. Zatrudnienia, Polityki Społecznej, Zdrowia i Ochrony Konsumentów

11 Lipca 2016
17 czerwca Rada UE ds. Zatrudnienia, Polityki Społecznej, Zdrowia i Ochrony Konsumentów przyjęła Konkluzje w sprawie „Listy działań Komisji Europejskiej na rzecz poprawy równego traktowania osób LGBTI”. W imieniu polskiego rządu udział w opracowywaniu dokumentu brał Pełnomocnik Rządu Do Spraw Równego Traktowania, Wojciech Kaczmarczyk.

Konkluzje Rady UE przyjmowane są tylko w przypadku wypracowania konsensusu wszystkich państw członkowskich. Zgłoszenie zastrzeżeń nawet przez jedno państwo oznacza ich odrzucenie i przedstawienie własnych konkluzji przez Prezydencję Rady UE.  Jednocześnie przyjęte konkluzje nie mają charakteru umowy prawnie wiążącej i nie wprowadzają żadnych nowych – prawnych ani politycznych – zobowiązań, które musiałaby realizować Polska. Są wspólnym stanowiskiem państw członkowskich, w tym konkretnym przypadku odnoszącym się do wewnętrznego, roboczego dokumentu Komisji, jaką jest „Lista działań Komisji Europejskiej na rzecz poprawy równego traktowania osób LGBTI”.

Na posiedzeniu Rady Wojciech Kaczmarczyk podkreślił,  że „ochrona przed dyskryminacją wszystkich osób, wszystkich obywateli, w tym także obywateli osób LGBTI jest ważnym zadaniem polskiego rządu i polskiego społeczeństwa”. Wynika to z art. 32 Konstytucji RP, zgodnie z którym wszyscy obywatele Rzeczypospolitej są objęci ochroną przed dyskryminacją i nie mogą być dyskryminowani w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.

Stanowisko polskiego rządu od początku wielomiesięcznych negocjacji zmierzało do wypracowania takiego tekstu Konkluzji, który w całości aprobowałby integralność porządku prawnego Polski w odniesieniu do przestrzegania praw człowieka oraz statusu rodziny. Strona polska pod przewodnictwem Pełnomocnika wzięła aktywny udział  w negocjacjach nad ostatecznym tekstem Konkluzji i wprowadziła do niego szereg poprawek. Wykreślone z tekstu zostały m.in. odniesienia do danych zawartych w raportach Agencji Praw Podstawowych UE na temat sytuacji osób LGBTI, kwestionowane przez Polskę jako niewiarygodne metodologicznie, oraz odniesienia do szczególnego rozumienia praw osób LGBTI poza chronionymi przez Konstytucję RP prawami  człowieka obejmującymi wszystkie osoby. Usunięto także zapisy o nieograniczonych działaniach antydyskryminacyjnych w dostępie do usług, co w polskim systemie prawnym koliduje z innymi wartościami chronionymi przez Konstytucję RP (np. wolność sumienia, swoboda gospodarowania). Język tekstu w odniesieniu do zaleceń dla państw członkowskich uzupełniony został o fragment precyzujący, że wszelkie działania muszą być prowadzone „z pełnym poszanowaniem kompetencji w obszarze prawa rodzinnego, narodowych tożsamości i konstytucjonalnych tradycji państw członkowskich”.

Równocześnie Polska złożyła obszerną deklarację do Konkluzji, w której – odwołując się m.in. do art. 18 Konstytucji – oświadczyła, że małżeństwo rozumiane jako związek kobiety i mężczyzny i jego uprzywilejowane traktowanie w porównaniu z innymi formami wspólnego pożycia nie może być traktowane jako dyskryminujące. Oświadczyła też, że ponieważ prawo rodzinne to wyłączna kompetencja państw członkowskich EU, żadne działania Unii nie mogą prowadzić do narzucenia państwom członkowskich obowiązku rozszerzenia przepisów odnoszących się do małżeństw na związki jednopłciowe, także w przypadkach, gdy zarejestrowane są one w innych państwach członkowskich UE.